Su Birikintisinde Araç Kullanımının Riskleri

Bir yağmur sonrası yollarda su birikintileri, dere geçişleri ve alçak noktalar görülebilir. Bazı sürücüler suyun sığ olduğunu düşünerek araçlarını bu bölgelerden geçirir. Oysa görünür suyun altında çukur, drenaj kapağı, kaldırım taşı, çamur veya güçlü bir akıntı bulunabilir. Su seviyesi birkaç dakika içinde yükseldiğinde ise sürüş koşulları hızla değişebilir.

Araçla suda sürüş, yalnızca suyun yüksekliğini değil, akıntısını, yolun yapısını ve aracın teknik durumunu da değerlendirmeyi gerektirir. Belirsiz bir su birikintisine girmek, motor arızası veya kontrol kaybı riskini beraberinde getirir. Can kaybına yol açabilecek bu tür durumlarda en güvenli karar, aracı sudan uzak tutmak ve alternatif yolu kullanmaktır.

Güvenli Bir Yol ve Resmî Uyarılar

Yol üzerindeki bariyer, kapatma levhası veya görevli bulunduğunda o bölgeden kesinlikle geçilmemelidir. Karayolları Genel Müdürlüğü ile il emniyet birimlerinin yayımladığı uyarılar, sel ve taşkın bilgileri güncel yol koşullarını değerlendirmek için önemlidir. Suya yaklaşmadan önce alternatif güzergâh, köprü veya daha yüksek bir yol belirlenmelidir.

Suyun derinliği veya akıntısı görülemiyorsa bölgeye girilmemelidir. Su birikintisinin kenarında durup aracın içinde test edilmesi de güvenli değildir; ancak hafif görünen su, aracın altındaki derin boşlukları gizerebilir. İnsanların veya araçların taşındığı bir su bölgesinde 112 Acil Çağrı Merkezi ile aracın su altında kalması hâlinde arama yapılması gerekir.

Akıntı ile Derinliği Anlamak

Yüzeyi düz görünen su, altında güçlü bir akıntı bulunmadığı anlamına gelmez. Doğadaki güçlü akıntıların yönünü çözmek için kullanılan akıntıları doğru okuma yöntemleri, su yüzeyinin görünenden farklı bir akış oluşturabileceğini gösterir. Yolda da benzer bir durum söz konusu olabilir.

Akıntı, özellikle suyun yol boyunca aktığı dere geçişlerinde aracı yana doğru itebilir. Alt köprüler, yol düşüklükleri ve suyun iki taraftan aktığı bölümler daha tehlikelidir. Bulanık su, çamurlu görünüm ve yüzeydeki küçük dalgalanmalar tek başına güvenli geçiş işareti değildir. Su yükseliyor, yol görünürlüğü azalıyor veya akıntı hissediliyorsa araç geri çevrilmelidir.

Lastik ve Araç Hazırlığı

Yağışlı dönemlerde lastiklerin diş derinliği, basıncı ve yüzeydeki çatlaklar kontrol edilmelidir. Basınç değerleri aracın üretici etiketindeki ölçülere uygun olmalı, lastikler şişmiş veya aşınmış görünmemelidir. Eskimiş lastikler sudan kaynaklanan tutma kaybına daha hızlı yanıt verebilir. Araçta yedek lastik, kriko ve temel bir acil durum seti bulunmalıdır.

Üretici kataloğunda belirtilen su geçirme derinliği, aracın belirli koşullarda ne kadar suyla baş edebileceğini gösteren bir sınırdır. Bu değer sel suları için güvenli bir izin anlamına gelmez; suyun hızı, yol yüzeyi ve çevre koşulları sonucu tamamen değiştirebilir. Yüksek oturaklı araçların su geçirme kapasitesi daha yüksek olsa bile görünmeyen çukurlar ve akıntılar tehlikeyi ortadan kaldırmaz.

Suda İlerlerken Sürücü Davranışı

Genel güvenlik kuralı, derinliği bilinmeyen veya kapatılmış bir sel bölgesine girmektir. Yalnızca zorunlu kalınan, su seviyesi sabit, akıntının belirgin olmadığı ve yol tabanının görülebildiği acil durumlarda sınırlı bir geçiş söz konusu olabilir. Bu koşullarda hız düşük ve sabit tutulmalı, ani gaz verme, frenleme ve yön değiştirmeden kaçınılmalıdır.

Manuel şanzımanlı araçlarda uygun düşük vites, otomatik şanzımanlı araçlarda üreticinin önerdiği sürüş modu kullanılmalıdır. Su içinde durmak, vites değiştirmek veya keskin dönmek aracın kontrolünü kaybettirebilir. Öndeki aracın izinden körlemesine gitmek de doğru değildir; öncü araç durabilir, geri dönebilir veya daha derin bir noktaya yaklaşabilir. Su, egik yay veya tekerlek merkezine ulaşıyorsa geçişten vazgeçilmelidir.

Motor, Elektrik ve Fren Riskleri

Su motorun hava girişine girdiğinde silindirlerin çalışması engellenebilir ve ciddi hasar oluşabilir. Sudan çıkış noktasının egzoz sistemini tıkaması, kabin içine egzoz gazı girmesine neden olabilir. Araç su içinde motor durdurursa yeniden çalıştırmayı denemek hydraulic kilitleme ve elektrik hasarı riskini artırır. Güvenli bir çıkış imkânı varsa araçtan inilmeli ve yardım çağrılmalıdır.

Islak fren yüzeyleri ilk mesafede fren mesafesini uzatabilir. Su içinde keskin fren yapmak aracın kaymasına yol açabileceğinden fren, ancak sudan tamamen çıkıldıktan sonra yavaşça denenmelidir. Elektrikli araçların yüksek gerilim bataryaları su geçirmez tasarlandığı belirtilse bile tamamen batırılmış bir aracın zarar görmediği varsayılmamalıdır. Elektrik panelleri, farlar, sensörler ve akü bağlantıları hasar görebilir.

Araç Tipine Göre Farklılıklar

Dört çekerli ve yüksek oturaklı araçlar, bazı sığ geçişlerde avantaj sağlayabilir; ancak bu özellikler sel koşullarında geçiş izni vermez. Daha ağır araçlar daha fazla suyu itebilir, dar geçişlerde ise manevra alanları azalır. Boş ağırlık merkezi bulunan pickup ve yük araçlarında sel suları yükün kaymasına neden olabilir. Sürücü, aracın kendisini değil, önündeki su alanının güvenliğini esas almalıdır.

Motosiklet ve küçük binek araçlar, suyun içinde denge ve yön kontrolünü kaybetmeye daha yatkındır. İki tekerli araçlarda görüş açısı alçak olduğu için su yüzeyi ve yol tabanındaki değişiklikler daha zor fark edilir. Ticari araçlarda uzun fren mesafesi, yük dağılımı ve çamurlu yolun neden olduğu tutma kaybı ayrıca dikkate alınmalıdır.

Sudan Sonra Kontrol ve İşlemler

Sudan çıkıldıktan sonra araç güvenli bir alana alınmalı ve frenler yavaşça test edilmelidir. Lastikler, jantlar, süspansiyon, direksiyon, aydınlatma sistemleri ve akü kontrol edilmelidir. Yağ, antifriz veya yakıt kaçağı varsa aracın yeniden kullanılması ve motorun çalıştırılması uygun değildir. Derin suda kalan araç, kendi gücüyle çıkarılması yerine çekici veya kurtarma aracıyla müdahale edilmelidir.

Hasarlı bir olay veya yolun kullanılamaz hâle gelmesi durumunda kaza tespit tutanağı düzenlenmeli ve ilgili birimler haberdar edilmelidir. Fotograf, konum bilgisi ve olay anı kayıt altına alınmalıdır. En güvenli karar, aracın sudan çıkabilme kapasitesine değil, su birikintisine hiç girmemeye dayanır.